تبلیغات
مهندسی صنایع - تعریف خوشه و اصطلاحات وابسته


مهندسی صنایع


تعریف خوشه و اصطلاحات وابسته [تخصصی , ]


Smileyسلام دوستان من چند روز پیش مشهد بودم پیش امام رضا جای شما خالی مطلبی که الان برای شما آماده کردم با این عوان هست:

تعریف خوشه و اصطلاحات وابسته

خوشه‌های صنعتی به صنایع كوچك و متوسط توجه دارند و براین اساس مطالعات مختلفی به ویژه در دهه 80 در ایتالیا صورت گرفته و تحولات صنعتی این كشور را از منظر صنایع كوچك و متوسط مدنظر قرارداده‌است . شاید بتوان گفت كه مطالعه و بررسی خوشه های صنعتی به شكل كنونی تقریباً از سال 1990 و با مطالعه پورتر در مورد مزیت رقابتی كشورهای مختلف تدوین شده و به مرور تكمیل گردیده‌است . از آنجاكه موضوع خوشه های صنعتی به عوامل جغرافیایی ، نهادی ، سیاسی و مزیتهای منطقه ای وابستگی شدیدی دارد ، لذا اتفاق نظر در مورد تعریف خوشه های صنعتی وجود ندارد و در پی آن ارائه تعریف جامع و فراگیر از این واژه مشكل است ، اما برای آشنایی بیشتر با واژه شناسی خوشه های صنعتی دراین قسمت تعاریف متعددی كه برگرفته از مطالعات تحلیلی ـ كاربردی در كشورهای مختلف است ارائه می گردد .

مایكل پورتر كه یكی از سردمداران مفهوم خوشه‌صنعتی در جهان است خوشه را اینگونه تعریف می‌كند : « خوشه‌ها تمركز جغرافیایی شركتها و نهادهایی با ارتباطات درونی در یك زمینه خاص هستند» . خوشه‌ها آرایشی از صنایع و سایر نهادهای مرتبط هستند كه در رقابت وجود آنها اهمیت دارد . برای مثال می‌توان تامین كنندگان مواد اولیه و عوامل تخصصی از قبیل ماشین آلات ، خدمات و تداركات زیرساختی را نام برد .

خوشه‌ها اغلب به جریانهای پائین دستی مرتبط می‌گردند . جریانهایی مانند مشتریان سازندگان محصولات مكمل و شركتهایی كه از مهارتها وتكنولوژیهای مناسب برخوردارند . خوشه‌ها شامل سازمانهایی از قبیل مراكز آموزشی دولتی و سایر مؤسسات آموزشی ، تحقیقات ( مانند دانشگاهها ) ، مؤسسات تنظیم كننده استانداردها ، ارائه دهندگان آموزشهای حرفه‌ای و انجمنهای تجاری كه اطلاعات ، تحقیقات و پشتیبانی فن آوری را تدارك می‌بینند .»

مؤسسه علم و تكنولوژی كنتاكی ( KSTC ) « خوشه های صنعتی را گروهی از بنگاهها می داند كه ارتباطات و نیازهایی از قبیل همكاری صنعتی ، عرضه كنندگان آموزش‌های لازم ، نهادهای آموزشی و مؤسسات همكاری فنی و توسعه دارند .»

در این تعریف موفقیت هربنگاه در عرصه رقابت منوط به عملكرد خود بنگاه و سایر همكاران می‌باشد و به طور كلی ویژگی بنیادی خوشه صنعتی ، وابستگی بنگاهها و سهیم بودن آنها در منافع است و موفقیت تجاری،ناشی از كار مشترك برای حل مشكلات جمعی در عین وجود رقابت است (2001 E.Feser & J.Koo ).

كانون كارآفرینی اسكاتلند ( SE ) « خوشه ها را مجموعه‌ای از مشتریان ، عرضه كنندگان ، رقبا و نهادهای پشتیبانی از قبیل دانشگاهها ، مراكز آموزشی ، تحقیقاتی ، نهادی ، مالی و امكانات زیربنایی می داند » ( 1998 Scottish Enterprise ).

دفترهمكاری برای توسعه اقتصادی South Bay در كالیفرنیا خوشه های صنعتی را اینگونه تعریف می كند : « گروهی از صنایع به هم مرتبط كه از طریق صادرات كالا و خدمات موجب ایجاد ثروت در یك منطقه می شوند . » درسال 1991 ایده های اولیه خوشه های صنعتی در كالیفرنیا توسط راهیت شوكلا ( مدیر اتحادیه تكنولوژی منطقه ای ) مطرح شد . او نیاز به درك كامل كارهای داخلی صنعت؛نحوه ارتباط صنایع بایكدیگر وعوامل كوتاهترشدن فرآیندهای صنعتی را مطرح كرد .

UNIDO سازمان توسعه صنعتی وابسته به سازمان ملل خوشه صنعتی را اینگونه تعریف می كند :

« تمركز جغرافیایی و بخشی ] بخش اقتصادی [ فعالیتهای تولیدی كه طیفی از محصولات مرتبط و مكمل را تولید و به فروش می رسانند و لذا مشكلات و فرصتهای مشترك دارند . تمركز یاشده سبب ایجاد صرفه‌های اقتصادی از قبیل ضرورت شكل گیری عرضه تخصصی مواد خام و قطعات یا رشد حجم عظیمی از نیروی كار متخصص در یك بخش تولیدی خاص شده و توسعه خدمات تخصصی فنی ، مدیریتی و مالی را تسریع می بخشد . »

دپارتمان توسعه پایدار در بانك آمریكایی توسعه ( IADB ) گزارشی تهیه كرده كه در آن كارلو پیتروبلی از دانشگاه رم و دوبرتا رابلوتی از دانشگاه پیمونت معتقدند كه تحلیل خوشه های صنعتی بر نقش ارتباطات محلی در شكل دادن به مزیتهای رقابتی صنایع صادراتی تمركز می كند. براین اساس آنها معتقدند خوشه صنعتی تمركز فضایی بنگاههای تخصصی است و بنگاههای عضو خوشه در اثر ایجاد صرفه‌های اقتصادی ناشی از تجمع واحدها و فعالیتهای مرتبط به هم متنفع می گردند .

بانك بین المللی برای بازسازی و توسعه كه تحت نظارت بانك جهانی است در تحلیلی پیرامون وضعیت خوشه صنعتی در ژاپن در مورد تعریف خوشه صنعتی نظر خاص خود را دارد . در این گزارش كه هایدكی هاماواكی تهیه كرده به تعریف ارائه شده توسط پورتر اشاره شده است اما محقق متذكر می گردد كه ، هر خوشه بر حسب عناصر كلیدی از قبیل موقعیت جغرافیایی ، محصولات ، عملكردها و الگوی ارتباطات درون بنگاهها با خوشه دیگر متفاوت است . علت اصلی نیز اختلاف در شرایط تاریخی خوشه ، شرایط تقاضا ، صنایع پشتیبان و شرایط رقابتی ( كه تكامل تدریجی خوشه را به دنبال دارد ) می‌باشد . برخی خوشه ها در نتیجه شرایط خاص تاریخی شكل گرفته‌اند ، در حالیكه سایر خوشه ها ممكن است در اثر تلاقی شرایط اقتصادی مختلف شكل گرفته باشند . همچنین شرایط اقتصادی اولیه كه به خوشه شكل می دهند ضرورتاً در دوره های زمانی مختلف ثابت نیستند . شرایط اقتصادی پیرامون خوشه ها ممكن است در طول زمان بدلیل بروز تغییرات در شرایط رقابتی داخلی و بین المللی تغییر كند .

در مؤسسه مطالعات توسعه دانشگاه ساسكس انگلستان به سفارش شاخه فعالیتهای كوچك و متوسط UNIDO گزارشی توسط جان هامفری و هوبرت اشمیتز تهیه شده كه معتقد است « ایده خوشه های صنعتی ریشه در سال 1890 و انتشار كتاب اصول علم اقتصاد توسط آلفرد مارشال دارد . زیرا مارشال بر اقتصادهایی كه توسط تمركز بنگاههای كوچك با ویژگی مشابه در مكانهای خاص حمایت می شوند،تأكید می كرد ونتایج مثبت این حمایت راصرفه‌های اقتصادی تعبیرمی نمود . و مفهوم فوق را برای پاسخ به این سؤالات مطرح كرده بود :

الف چرا و چگونه مكان یك صنعت باید تعیین گردد ؟

ب چرا و چگونه بنگاههای كوچك می توانند كارآمد بوده و رقابت نمایند ؟

در حقیقت مارشال بنگاههای محلی را « صنایع محلی » یا « نواحی صنعتی» نام نهاده بود و با اینكه خوشه را تعریف نكرد اما امروزه می‌دانیم كه منظور او در واقع یك خوشه با تقسیم كار عمیق بین بنگاههاست . »

دپارتمان توسعه اشتغال كالیفرنیا در جلد اول از گزارش تبیین خوشه های صنعتی كالیفرنیا خوشه صنعتی را اینگونه تعریف می كند : « تمركز فعالیتهای مكمل و رقیب كه از طریق صادرات موجب ایجاد ثروت در یك منطقه می‌شود. تمركز جغرافیایی موجب گسترش مهارتهای تخصصی ، نهادها و اتحادیه ها می گردد . واژه های مهمی كه باید توجه شوند عبارتند از :

•  محوریت صادرات : فروش كالا و خدمات توسط خوشه ها به مشتریان بیرون منطقه .

•  تخصص : اشتغال در خوشه مورد نظر تمركز بیشتری نسبت به تمركز اشتغال همان فعالیت در سطح ملی دارد

•  اندازه و رشد : خوشه یا باید اندازه قابل قبولی داشته باشد ( اگر خوشه جدید است ) ویا رشد آن بیشتر از متوسط نرخ رشد همان فعالیت در سطح ملی باشد .

برخی بطور سنتی خوشه صنعتی را برحسب صرفه های اقتصادی تجمعی ، برخی خوشه را به طور تكی و با تأكید بر ارتباطات كلیدی عرضه ـ تقاضا و برخی خوشه را بر حسب همكاری و تجمع واحدهای صنعتی در یك مكان خاص تعریف می كنند . بطور كلی برحسب كاربردهای مختلف ، تعاریف متعددی از خوشه می توان ارائه كرد كه ممكن است این تعاریف سازگاری چندانی با هم نداشته باشند . »

كتابخانه تحقیقات توسعه اقتصاد منطقه‌ای دانشگاه كلمسن در كارولینای جنوبی در گزارشی پیرامون توسعه منطقه ای با تأكید بر خوشه های صنعتی این تعریف را برای خوشه صنعتی ارائه كرده است .

« مجموعه ای از بنگاههای مرتبط و مشابه كه در یك محدوده جغرافیایی واقع اند و در ارتباط با هم موجب ایجاد مزیت رقابتی برای اعضاء خوشه و اقتصاد محلی می شوند . بطور كلی خوشه‌های صنعتی بنگاههایی را كه ارتباط افقی و یا عمودی معنی داری باهم دارند و یا از منابع ونیروی كار شبیه به هم استفاده می كنند ، شامل می شوند . اعضاء خوشه صنعتی ممكن است از نظر روابط خرید- فروش ، همكاری بین بنگاهی برای توسعه محصول ، بازاریابی یا تحقیقات در ارتباط باشند یا در خدمات تخصصی و بازار نیروی كار سهیم گردند .»

مؤسسه علوم زیستی یوركشایر خوشه صنعتی را اینگونه تعریف كرده است : « گروهی از سازمانها در صنایع مرتبط كه به دلیل خرید وفروش ویا بدلیل استفاده از زیرساختها ، مشتریان و مهارتهای یكسان باهم ارتباط دارند . یك خوشه صنعتی چیزی بیشتر از بخش صنعتی است ، زیرا خوشه صنعتی معمولاً گروهی از بخشهای صنعتی را با زیرساختهای مورد نیازشان از قبیل نهادهای مالی ، خدمات پشتیبانی و غیره به هم مرتبط می‌كند . علاوه بر این خوشه صنعتی دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی را كه نتایج تحقیقاتی مفیدی را به بخشهای صنعتی ارائه می‌دهند به هم مرتبط می‌سازد . موفقیت خوشه صنعتی بستگی به وجود نهادهای مذكور در منطقه و نحوه ارتباط آنها دارد »

بكاتینی ( 1992 Becattini ) كه به بررسی و ارزیابی نواحی صنعتی ایتالیا پرداخته خوشه صنعتی را اینگونه تعریف كرده است : « خوشه صنعتی مجموعه ای از چند بنگاه پراكنده نیست بلكه یك سیستم اقتصادی اجتماعیست. برای خوشه صنعتی مجموعه‌ای از عناصر اساسی باید مدنظر قرارگیرد كه عبارتند از :

•  ارتباط عمومی تولید در سطح بنگاه

•  رقابت در عین همكاری

•  ماهیت اجتماعی فرهنگی ( محیط اجتماعی )

•  همكاری نهادهای خصوصی ، سازمانها و ائتلافهای خودیاری

•  همكاری نهادهای عمومی و دولت محلی

عوامل فوق در ایجاد مزیت رقابتی و توسعه اقتصادهای محلی نقش عمده ای ایفا می كنند . »

فرانك پایك در كتاب خود تحت عنوان « توسعه صنعتی از طریق همكاری صنایع كوچك » تئوری و عمل » خوشه صنعتی را همكاری شبكه‌ای صنایع كوچك در قالب اصول سازمانی معین و نظامهای ارزشی می داند ، كه در محیطی مبتنی بر عملكرد نهادهای قدرتمند جمعی ، مؤسسات مالی ، مراكز آموزشی و طراحی و خدمات اختصاصی بخشی ضمن تقویت و توسعه كارآفرینی به مزیتهای تولید انبوه ومزیتهای هدف ] هزینه‌های كمتر برای پاسخگویی به نیازهای متغیر بازار [ دست می‌یابند .

هوبرت اشمیتز و خالدندوی در كتاب خود تحت عنوان « خوشه های صنعتی ، رویكردی نوین در توسعه صنعتی » خوشه را اینگونه تعریف كرده اند : « تمركز بخشی و جغرافیایی شركتها كه باعث برخورداری از صرفه جویی‌های بیرونی ] صرفه های مقیاس [ می شود ( ظهور عرضه كنندگان مواد خام ، قطعات ، ماشین ابزارهای نو یا دست دوم و لوازم یدكی ، ایجاد مجموعه‌ای از كارگران مزدبگیر كه در بخش خاص مهارت دارند) . وجود خوشه باعث جذب كارگران بازارهای دوردست نیزمی‌شودوبه ظهور خدمات تخصصی درزمینه‌های فنی،مالی وحسابداری نیزكمك می‌كند. »

آلتنبرگ و اشتامر با توجه به متغیرهای كمی ( نه كیفی مانند اعتماد ، اتكاء به اجتماع یا محیط اخلاقی و . . . ) خوشه صنعتی را اینگونه تعریف كرده‌اند ، خوشه مجموعه‌ای نسبتاً بزرگ از شركتهاست كه در محدوده مكانی خاصی قراردارند ، پیشینه تخصصی مشخص دارند و تجارت بین شركتی و تخصص شركتها چشمگیر است . البته اعتقاد این دو محقق بر آن است كه صرفاً تجمع مكانی شركتهایی كه با هم ارتباط ندارند سبب دستیابی به كارآیی جمعی و لذا خوشه صنعتی نمی‌گردد ، بلكه ارتباط بنگاهها نیز در كنار تجمع آنها ضروریست .

خانم روبرتا رابلوتی ( Roberta Rabelotti ) در یادداشتهای كتاب خود با نام « صرفه‌های خارجی و همكاری در نواحی صنعتی » خوشه را با دو ویژگی عمده تمركز جغرافیایی و تخصص بخشی معرفی می‌نماید و معتقد است كه ناحیه صنعتی علاوه بر دربرگرفتن تعریف خوشه صنعتی ، تقسیم كار بین شركتی را نیز در بر می‌گیرد .

این مطلب از طریق سرچ اینترنتی بدست آمده است.



نوشته شده توسط زهرا در چهارشنبه 1 شهریور 1385و ساعت 01:08 ق.ظ
ویرایش شده در - و ساعت -

() نظر






وبلاگ من

  ๐ وبلاگ من
  ๐
ایمیل من
    




بایگانی

 نویسندگان

محدثه (1)
سمانه (1)
زهرا (10)


موضوعات

عمومی (11)
تخصصی (1)


 آرشیو

شهریور 1385 (3)
مرداد 1385 (6)
تیر 1385 (1)
اسفند 1383 (2)


صفحات





لینكستان



لینكدونی

کروکدیل (-)
آرشیو لینكدونی




جستجو

جستجو در بلاگ






خبرنامه






نظر سنجی






آمار وبلاگ

بازدید های امروز :
بازدید های دیروز :
كل مطالب :
كل نظرها :
كل بازدید ها :
افراد آنلاین : [Online]
ایجاد صفحه : -





قالب توسط :صابر كردستانچی